Dramatem często określa się trudne sytuacje życiowe, przykre zdarzenia losowe czy inne nieszczęścia, jednak jest to również rodzaj literacki i właśnie tym znaczeniem wspomnianego słowa zajmiemy się w naszym blogu. Skupimy się tu przede wszystkim na jego cechach charakterystycznych, pomagając w odróżnieniu go od innych dzieł. Każdego, kto zastanawia się nad sięgnięciem po tego typu książkę, zapraszamy więc do zapoznania się z poniższymi informacjami, aby pomóc sobie w podjęciu ostatecznej decyzji.

Co to jest dramat? – podstawowa definicja

Dramat jest utworem, który tworzy się w celu późniejszego wystawienia na scenie, w związku z czym jego struktura jest zupełnie inna niż w przypadku pozostałych rodzajów literackich, znanych z poezji czy prozy. Stosuje się tu pewne reguły, do jakich zalicza się brak narratora oraz podmiotu lirycznego, a cały tekst to tylko i wyłącznie wypowiedzi bohaterów i ewentualne didaskalia, o jakich opowiemy w dalszej części artykułu. Często widać tu podział na akty oraz sceny.

Trzeba zaznaczyć, że dramat nie zawsze jest utworem smutnym i poważnym, gdyż obejmuje on także zabawną oraz lekką komedię, tragikomedię, operę czy farsę. Motywy i rozwiązania są niezwykle różnorodne, w związku z czym ten rodzaj cały czas się rozwija – pojawia się w nim wiele nowych elementów.

Czym charakteryzuje się dramat? – główne cechy

Dramat w ciągu wieków przechodził liczne ewolucje, więc jego cechy ulegały zmianom. W dziełach antycznych nie dopuszczano możliwości skorzystania z elementów, które w późniejszych utworach cieszyły się dużą popularnością.

Trzeba jednak wspomnieć o uniwersalnych cechach dramatu jako rodzaju literackiego. Jego główna treść zawsze jest złożona z dialogów i monologów, na których opiera się przedstawianie akcji i wiedza Czytelnika na temat przebiegu wydarzeń oraz usposobieniu bohaterów. Niekiedy pojawiają się także didaskalia, czyli wskazówki dla odbiorów – będące uzupełnieniem podstawowego tekstu. Jedynymi sposobami na zaprezentowanie informacji o bohaterach są tu ich charakterystyka pośrednia w postaci, chociażby rozmów między nimi czy bezpośredniego zwrotu postaci do odbiorcy.

Do cech dramatu klasycznego zalicza się budowa akcji – w takich utworach możliwe jest bowiem wyodrębnienie różnych etapów wpływających na rozwój wydarzeń. Są to: ekspozycja, rozwinięcie, punkt kulminacyjny, perypetia i rozwiązanie.

Później decydowano się na stopniową rezygnację z tak dokładnego podziału, lecz wciąż przeważnie można zauważyć ekspozycję i punkt kulminacyjny. W części nowoczesnych utworów brakuje jednak tego drugiego elementu, gdyż stawia się w nich na zbiór scen, które są powiązane ze sobą w luźny sposób.

Dramat jako rodzaj literacki – charakterystyka dzieł szekspirowskich

Jeśli chodzi, o cechy rodzajowe dramatu, to trzeba wiedzieć, że największy wpływ na jego strukturę miał William Shakespeare, którego utwory zupełnie odbiegały od antycznych założeń – twórca zrezygnował ze stosowania się do nakładanych wcześniej restrykcji. Jego dzieła odznaczają się przede wszystkim wieloma wątkami, złożoną fabułą, dużą liczbą bohaterów i akcji, a także odejściem od reguły decorum. Do przedstawienia narracji używał zaś wiersza białego, czyli bez rymów na końcu tekstu, lecz z uporządkowaną budową.

W dramacie szekspirowskim pojawiły się także nowoczesne rozwiązania – postanowiono o rozbudowie psychologii postaci i ich sprawczości, podkreślając znaczenie błędów, jakie popełniają, oraz wszelkich decyzji, które podejmują. U bohaterów widać również różne sposoby wysławiania się, co wynika z tego, że należą do wielu klas społecznych. Warto również wspomnieć o scenach batalistycznych, czyli prezentujących bitwy oraz wszelkiego rodzaju potyczki.

Co cechuje dramat romantyczny?

W dramacie romantycznym nie widać już tak wielu modyfikacji, lecz zaczęły tu powstawać dzieła, których zaprezentowanie na scenie było nierealne z uwagi na ich duży rozmach. W niektórych dziełach powstałych w epoce romantyzmu widać zostawienie otwartego lub tajemniczego zakończenia. Ponadto, w akcji niekiedy występują luki, a do tego, zdarzają się luźno powiązane ze sobą sceny.

W wielu tego typu utworach pojawiają się bohaterowie przejawiający klasyczne cechy romantyczne. Warto tu wspomnieć o takich dziełach, jak – “Maria Tudor” autorstwa Victora Hugo” i “Nie-boska komedia”, którą stworzył Zygmunt Krasiński.

Czym charakteryzuje się dramat współczesny? – istotne informacje

Zmiany, jakie miały miejsce przez setki lat, mocno ułatwiły pracę autorom późniejszych dzieł, którzy mogli decydować się na niemal dowolne modyfikacje zgodnie ze swoimi preferencjami. Doszło, chociażby do powstania takiej formy, jak dramat socjalistyczny, gdzie duże znaczenia miały ideologie, lecz ta odmiana już upadła. Warto także wspomnieć o naturalistycznym, czyli zupełnie pozbawionym fantastyki, a także symbolicznym – opierającym się na symbolach oraz interpretacji odbiorcy. Istnieje również młodopolski, gdzie główną rolę odgrywa mieszanie ze sobą poszczególnych form literackich i używanie nowoczesnych rozwiązań. Awangardowy jest z kolei odmianą, w której przeważają cechy groteski oraz absurdu.

Co to jest dramat? – najistotniejsze cechy tego rodzaju literackiego

Ten rodzaj literacki często pojawia się w szkołach podczas przerabiania różnych lektur – np. “Zemsty”, “Ślubów Panieńskich” czy “Romeo i Julii”. Osoby, które interesują się tego typu dziełami zachęcamy jednak do czytania ich także po ukończeniu wszelkiej edukacji. Struktura tego typu utworów polegająca na braku narratora oraz opisu fabuły daje Czytelnikowi spore pole do uruchomienia własnej wyobraźni, więc czytanie ich może stać się fantastyczną przygodą.